Cmentarz żydowski przy ul. Lotniczej | Lotnicza Street Jewish Cemetery

• Żydzi we Wrocławiu
  • relacje osobiste
• Cmentarz
  • historia
  • twórcy pomników
• Kwatery
  • pole 1.
  • pole 2.
  • pole 5.
  • pole 6.
  • pole 7.
  • pole honorowe
  • pole urnowe
• Galeria
• Księga gości

« Powrót do mapy i listy kwater

POLE HONOROWE

W okresie pierwszej wojny światowej rozpowszechniła się idea uhonorowania – na cmentarzach różnych wyznań - żołnierzy poległych na frontach wojny. Na cmentarzu żydowskim przy ul. Lotniczej pomysł ten pojawił się na przełomie lat 1915/1916. Projekt miał opracować Paul Ehrlich, przy czym wpierw powstała jedynie ogólna koncepcja, która ewoluowała wraz z upływem czasu. Do początkowych dwóch części pola honorowego, zwanego wówczas cmentarzem honorowym, z czasem dołączono dwa dodatkowe pola.

Całe pole honorowe ma wymiary 28 x 56 metrów i mieści się na końcu alei prowadzącej od głównej bramy w głąb cmentarza. Główny budulec tej części nekropolii to śląski piaskowiec. Wykonawcami inwestycji byli:

• R. & P. Ehrlich – projekt architektoniczno-urbanistyczny
• R. & P. Ehrlich – nadzór budowlany
• dyrektor zieleni miejskiej Dannenberg – doradca w sprawach zieleni
• firmy Wolff oraz Künzel & Hiller – roboty kamieniarskie przy pomniku
• firma Bial – kamieniarka poszczególnych nagrobków
• firma Kelner – prace ogrodnicze

Oficjalne poświęcenie cmentarza honorowego miało miejsce w południe w niedzielę 29 sierpnia 1920 r. Obecni na nim byli między innymi członkowie zarządu gminy, członkowie zgromadzenia reprezentantów gminy, zarząd, honorowi urzędnicy Chewra Kadisza, a także znajomi i rodziny poległych Żydów wrocławskich. Uroczystość uświetniła przemowa P. Ehrlicha, który przedstawił wymowę ideową tego projektu oraz głównego rabina i rabina Simonsohna. Opiekę nad tą częścią w imieniu gminy przejął tajny radca Goldfeld.

PROGRAM IDEOWY POLA HONOROWEGO NA CMENTARZU ŻYDOWSKIM PRZY UL. LOTNICZEJ

„Wspólnie, tak jak wspólny był szczytny cel, który spajał bojowników na drodze do śmierci, jak wspólne było cierpienie i niebezpieczeństwo, które łączyło wszystkie zawody i klasy społeczne, tak wspólnie, bez żadnych różnic leżą pogrzebani zmarli. Takie same skromne kamienie, których prosty, wygięty zarys wyraźnie odcina się od zielonego cisowego żywopłotu, którego oddziaływanie z biegiem lat będzie w sposób naturalny wzrastało. Całe pole honorowe otoczone jest wstęg porośniętego skalniakami, niskiego muru z kamieni polnych; muru, który współbrzmi z grobami wojennymi znajdującymi się na wolnej przestrzeni pól bitewnych i który tworzy ów związek. To wszystko winno wyrażać wspólnotę losów, a niskie, obsiane trawą i obsadzone zwykłymi, prostymi kwiatami wzgórki grobów winny owo wrażenie wspólnoty pogłębiać.”

Pole honorowe zawsze było miejscem szczególnym dla Wrocławskiego Związku Żydowskich Żołnierzy Frontowych (Breslauer Bundes jüdischer Frontsoldaten), który często organizował tu uroczystości.

Jednak nie wszyscy, którzy zginęli podczas pierwszej wojny światowej są pochowani na tym polu. Niektórzy byli chowani w grobowcach rodzinnych lub na wcześniej zarezerwowanych miejscach. Z drugiej strony także nie wszyscy pochowani na polu honorowym zginęli podczas wojny – ponad dziesięć z pochowanych tu osób zmarło po 1918 r. (głównie są to działacze partyjni i młodzieżowi).

UKŁAD POLA

Punktem głównym pola jest zwieńczony kopułą obelisk. Tworzy go osiem tablic, na których wykuto nazwiska Żydów wrocławskich poległych na frontach pierwszej wojny światowej. Niegdyś tablice były przedzielone ośmioma kolumnami – zostały one jednak skradzione w ostatnich latach (na zdjęciu z 1979 roku widać jeszcze trzy kolumny, na fotografii z marca 1995 roku już tylko jedną).

Przed obeliskiem znajdują się pogrupowane po pięć do dziesięciu pojedyncze groby (w sumie 79). Poniższy szkic obrazuje ich usytuowanie. Każde zdjęcie w galerii pola honorowego zawiera m.in. informację, jaki numer został przypisany danemu nagrobkowi, dzięki czemu łatwiej będzie go odnaleźć w terenie.

Tutaj można ściągnąć plik Excel z listą osób pochowanych na polu honorowym.

Poniżej znajduje się lista 466 osób, których nazwiska wyryto na obelisku stanowiącym centrum pola honorowego.

« Powrót do mapy i listy kwater